Proje Özeti
“Bozcaada Mercan Resiflerinin Korunması” projesi ile Kuzey Ege’nin en kritik denizel biyoçeşitlilik noktalarından biri olan Tuzburnu-İncirliada bölgesindeki mercan resif alanlarının bilimsel olarak belgelenmesi, nesli tehlike altındaki taş mercan Cladocora caespitosa popülasyonunun korunması ve bölgenin deniz koruma alanı statüsü kazanması için gerekli bilimsel altlığın oluşturulması amaçlanmaktadır. Proje, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Fakültesi’nin bilimsel liderliğinde yürütülmektedir.
Proje kapsamında 0–46 metre derinlik aralığında gerçekleştirilen 53 araştırma dalışıyla, 904 metrekarelik alanda transekt-kuadrat yöntemi uygulanmış; 10 farklı filuma ait 180 deniz canlısı türü tespit edilmiştir. Bu türlerden 29’u uluslararası sözleşmeler ve ulusal mevzuat kapsamında nesli tehlike altında ve/veya hassas statüde yer almakta, 8 tür ise bölgeden ilk kez bilim dünyasına rapor edilmiştir. Akdeniz’de resif oluşturabilen ender türlerden olan Cladocora caespitosa‘nın Tuzburnu’nda oluşturduğu doğal resif alanı, Hırvatistan Mljet Ulusal Parkı ve İspanya Columbrete Adaları’ndaki resif alanlarıyla karşılaştırılabilir niteliktedir. Balıkçılık baskısı ve çıpalama nedeniyle substratından kopan 50 mercan kolonisi, Ege Denizi’nde ilk kez gerçekleştirilen in situ mercan transplantasyonu çalışmasıyla yeniden doğal yaşam alanlarına yerleştirilmiş; resif alanını ağ atımı ve kaçak dalış faaliyetlerinden korumak amacıyla koruma şamandıraları konumlandırılmıştır.
Bilimsel çalışmaların yanı sıra proje güçlü bir sosyal etki boyutu taşımaktadır. Çocuklarla düzenlenen kilden sualtı materyal-sanat atölyelerinde deniz canlıları için habitat oluşturmaya yönelik materyaller tasarlanmış; yerel halk, balıkçılar ve yerel yönetim ile düzenlenen farkındalık oturumlarında sürdürülebilir avlanma yöntemleri ve bölgenin koruma alanı statüsü için izlenecek yol haritası ele alınmıştır. “Mercanların Sesi” adlı dijital enstalasyon sergisi ve projenin tüm sürecini belgeleyen belgesel film ile mercan resiflerine hem yerel hem küresel ölçekte dikkat çekilmiştir.
Projenin nihai amacı, elde edilen veriler ışığında Tuzburnu Doğal Mercan Resif Bölgesi’nin Türkiye Deniz Koruma Alanları Sistemine dahil edilmesi ve mercan kolonilerinin en yoğun dağılım gösterdiği alanda tam balıkçılık yasağı uygulanmasıdır. Bu öneri, Kunming-Montreal Küresel Biyoçeşitlilik Çerçevesi’nin 2030 yılına kadar deniz ve kara alanlarının en az yüzde 30’unun koruma altına alınmasını öngören 30×30 hedefiyle doğrudan örtüşmektedir.
Proje Hakkında
Uygulama Dönemi: Nisan 2025 – Haziran 2026
Hedef Grup: Yerel Halk, Balıkçılar, Çocuklar, Yerel Yönetim
Müfredat: Denizel Biyoçeşitlilik, Mercan Resifleri, Tür Koruma, Sürdürülebilir Balıkçılık
Proje İlleri: Çanakkale (Bozcaada)
Bilimsel Ortak: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Fakültesi
Destekçi: Turkuaz Kıyı Fonu
